Jak zrobić mydło kastylijskie

Mydło kastylijskie składa się w 60% z oliwy z oliwek, a jeśli dodasz do niego skórkę z pomarańczy i płatki nagietka, to otrzymasz mydło, z którym nie wiesz co lepiej jest zrobić: użyć do celów toaletowych czy zjeść….  żartuję oczywiście, bo mydła jeść nie wolno pod żadnym pozorem.  

Takie właśnie miałam wrażenie, kiedy odpakowałam niepozornie zapakowaną paczuszkę nadaną w Irlandii przez koleżankę bloggerkę. Pachnie jak ciasto pomrańczowe – aż szkoda, że nie mogę tu załączyć zapachu.

Takie mydło można zrobić samemu w domu – poniżej przepis.  

Składniki

• 750 g oliwy z oliwek, ale jeśli robisz pierwszy raz, może być inny tłuszcz, ale wtedy będą inne ilości oraz proporcje w stosunku do ilości wodorotlenku sodu, które podaję poniżej
• 90,79-96,84 g wodorotlenku sodu/sody kaustycznej (NaOH)  
• 249 g wody destylowanej lub naparu ziołowego zgodnego z własną preferencją
• dodatkowe składniki podnoszące walory wizualno-aromatyczne dodaj według własnych upodobań np. rozdrobniona skórka pomarańczowa, płatki nagietka (z naparu), olejki eteryczne, kawę, płatki owsiane

Podane ilości wody i wodorotlenku sodu trzeba dokładnie odmierzyć, ponieważ jeśli NaOH będzie za mało, mydło będzie maziste i mniej trwałe, a jeśli za dużo będzie zbyt ostre.

Jeśli robisz mydło po raz pierwszy, możesz użyć innego oleju (nie będzie szkoda, jak coś nie wyjdzie). Wtedy proporcje tłuszcz/NaOH będą następujące:

750 g oleju słonecznikowego/ 91,13-97,20 NaOH

750 g oleju palmowego/94,84-101,16 NaOH

750 g margaryny/90,79-96,84 NaOH

750 g oleju z pestek winogron/ 86,74-92,52 NaOH

Inne oleje można sobie przeliczyć na tej stronie dostępnej w j. niemieckim.

W tabelce ‘Basisöle, Spezialöle und Zusatzstoffe’ wpisz w gramach ilość wybranego tłuszczu, z którego chcesz zrobić mydełko, bez ‘g’ za cyferkami. Następnie kliknij ‘Lauge berechnen’ i  w nowym okienku otworzy się strona – po lewej jest lista i waga użytych tłuszczy (możesz wpisać więcej niż 1), a po prawej w tabeli ‘Laugentabelle (NaOH)’ znajdziesz ilość procent niezmydlonego tłuszczu w gotowym mydle ‘% Überschussfett’ oraz  
ilość potrzebnego NaOH.

Na dole znajdziesz opisy:

0-3% (na pomarańczowo) niezmydlonego tłuszczu daje mydło ostre, nie nadające się użytku toaletowego, co najwyżej co prania.

4-10% (na lawendowo) niezmydlonego tłuszczu daje dobre mydło toaletowe.

11-15% (na zielono) niezmydlonego tłuszczu daje mydło miękkie i mniej trwałe – można je chcieć uzyskać tylko w określonych wypadkach.

Proporcje wody określaj zawsze w stosunku do ilości użytych tłuszczy i powinna to być zawsze 1/3 użytego tłuszczu. Większa ilość wody powoduje większą miękkość mydła i jest to sprawa gustu – jak zrobisz mydełko kilka razy sama będziesz wiedzieć najlepiej. Eksperymentuj również z mniejszą ilością wody.

Argumenty za mniejszą ilością wody w mydle domowej roboty: mydełko szybciej schnie i po cięciu jest gotowe na następny dzień oraz jest ładniejsze – mniejsze prawdopodobieństwo, że zostanie zdeformowane przy wyjmowaniu, ale to akurat tylko optyczny mankament

Można również zamiast NaOH użyć wodorotlenku potasu (KOH), wtedy proporcje do tłuszczu będą zupełnie inne – możne je także przeliczyć w w/w kalkulatorze.

 Sprzęt

• garnek stalowy lub emaliowany – bez żadnych uszkodzeń, bez teflonu i innych powłok
• 2 słoiki – jeden mniejszy, drugi większy
• drewniana łyżka
• gogle pływackie lub narciarskie
• grube gumowe rękawice
• dokładna waga elektroniczna
• pudełeczka lub foremki drewniane lub plastikowe

Jak zrobić mydło
Po pierwsze założyć gogle i rękawice, najlepiej założyć ubranie z długim rękawem, pochować jedzenie, naczynia i sztućce oraz otworzyć jak szeroko okno. 

• Odważ wodorotlenek sodu (NaOH) i umieść  w mniejszym słoiczku.
• Odmierz wodę, wlej do większego słoika i ustaw go w zlewozmywaku.
• Powoli wsypuj wodorotlenek sodu do wody – cały czas delikatnie i powoli mieszając. W wyniku reakcji chemicznej słoik nagrzeje się do temperatury ok. 70C. Zostaw do lekkiego ostygnięcia do temp. 40-50C.
• Tłuszcze podgrzej na ogniu do temperatury 40-50C i zestaw.
• Gdy zarówno tłuszcz, jak i zawartość słoiczka będą miały podobną temperaturę 40-50C możesz je zacząć łączyć.
• Powoli wlewaj zasadę do tłuszczu, cały czas powoli mieszając drewnianą łyżką.
• W miarę ochładzania masa będzie powoli gęstnieć i po około 15 minutach osiągnie konsystencję budyniu.
• Można wtedy już zacząć przelewać do przygotowanych pudełeczek i naczyń.
• Zanim przelejesz do foremek/pudełeczek, dodaj inne składniki wybrane według własnego upodobania.
• Na 24 godziny koniecznie trzeba jeszcze napełnione naczynia zawinąć w coś co zatrzyma temperaturę, gdyż nadal w mieszaninie będą zachodzić reakcje chemiczne (zmydlanie)
• Na następny dzień, pokroić mydło na kostki i zostawić w spokoju na 4-6 tygodni.
• Używać lub obdzielić przyjaciół po upływie 4-6 tygodni, gdyż dopiero wtedy można używać.

Uwaga!
Roztwór NaOH jest silnie żrący, dlatego koniecznie trzeba przestrzegać zasad bezpieczeństwa podczas przygotowania roztworu i pracy z nim.

Jeśli zasada wejdzie kontakt ze skórą, należy spłukać dużą ilością zimnej wody, a w razie dostania się do oczu trzeba natychmiast jechać do lekarza.

Nigdy nie wlewaj wody do suchego wodorotlenku sodu (NaOH).

Suchy NaOh przechowuj w zamkniętym, koniecznie opisanym opakowaniu i umieść w bezpiecznym miejscu.
Jeśli zachowasz ostrożność ryzyko poparzenia jest małe. Samo NaOH ma postać kuleczek, które nie tak łatwo porozsypywać, ale mimo to pracuj z nim uważnie i powoli.  

NaOH można kupić w hurtowniach chemicznych lub w Internecie.

Koszty

Koszt ogólny wyprodukowania sobie 1 kilograma mydełka w domu jest uzależniony w największym stopniu od użytego tłuszczu i może się wahać od 11 zł do 25 zł, co po podzieleniu na kostki ok. 100 g wychodzi 1,1 zł do 2,50 zł.

Mydło jak powstaje i czym jest od strony chemicznej?
Produkcja mydła, nawet domowym sposobem jest oparta na jednej z najstarszych  syntez chemicznych. Mydło powstaje w reakcji hydrolizy glicerydów (tłuszcze). Hydroliza ta prowadzi do otrzymania soli kwasów tłuszczowych i gliceryny. Przykładem soli jest – palmitynian sodowy C₁₅H₃₁COONa lub wodorotlenek sodowy NaOH. Mydło jest mieszaniną soli sodowych i wyższych kwasów tłuszczowych.

Mydła różnią się od siebie składem i metodą obróbki. Można zrobić je z oliwy z oliwek, wtedy otrzymamy mydło kastylijskie, a po dodaniu alkoholu uzyskasz  mydło przezroczyste, można zrobić dyspersję powietrza w mydle i otrzymasz  mydło w wodzie, można dodawać substancje aromatyczne, zapachowe, bakteriobójcze i barwniki.
Jeżeli zamiast soli sodowej użyjesz wodorotlenku potasu, to uzyskasz miękkie (maziste) mydło potasowe tzw. mydło szare).